Het Rosie Project

Uit­ge­ver: Luitingh-Sijthoff
Engel­se titel: The Rosie Project

Het Rosie Project

Graeme Simsion

De autis­ti­sche Don Till­man doceert gene­ti­ca aan de uni­ver­si­teit. Hij is super­in­tel­li­gent, kan gewel­dig koken en is op zoek naar een vrouw. Door zijn soci­a­le onhan­dig­heid is hij ech­ter nooit ver­der geko­men dan een eer­ste date. Met be­hulp van een zes­tien pagina’s tel­len­de vra­gen­lijst hoopt hij zijn per­fec­te part­ner te vin­den. Dan komt Rosie Jar­man in zijn leven: ver­re van per­fect, maar wel intel­li­gent en mooi. En ze is ook op zoek naar haar bio­lo­gi­sche vader, een zoek­tocht waar­bij Don haar mis­schien zou kun­nen helpen.

Uit­ge­ver: Luitingh-Sijthoff
Engel­se titel: The Rosie Project

Recen­sies: Leestafel, 8weekly, Hebban, Chicklit, Leeskost
Best­sel­ler 60: 104 weken (hoog­ste note­ring: 7)
Ove­ri­ge media: trailerDWDD boekentip
Ande­re delen:

fragment

1

Ik heb moge­lijk een oplos­sing gevon­den voor het Echt­ge­no­te Pro­bleem. Ach­ter­af gezien was het ant­woord over­dui­de­lijk, zoals bij zoveel weten­schap­pe­lij­ke door­bra­ken. Maar zon­der een reeks onge­plan­de gebeur­te­nis­sen zou ik het waar­schijn­lijk nooit heb­ben ontdekt. 

Gene gaf de aan­zet tot de reeks toen hij erop stond dat ik een lezing zou geven over het syn­droom van Asper­ger die hij eigen­lijk zelf had toe­ge­zegd te geven. De timing was erg onge­luk­kig. De voor­be­rei­dings­tijd kon wor­den gecom­bi­neerd met het nut­ti­gen van mijn lunch, maar op de avond in kwes­tie had ik vieren­ne­gen­tig minu­ten inge­pland voor het schoon­ma­ken van mijn bad­ka­mer. Ik kon kie­zen uit drie opties, geen van alle bevredigend. 

1. De bad­ka­mer schoon­ma­ken na de lezing, lei­dend tot slaap­ge­brek met als resul­taat ver­min­der­de men­ta­le en fysie­ke prestaties. 

2. Het schoon­ma­ken uit­stel­len naar de vol­gen­de dins­dag, lei­dend tot een acht­daag­se peri­o­de van ver­min­der­de bad­ka­mer­hy­gi­ë­ne met daar­bij beho­rend risi­co op ziekte. 

3. Wei­ge­ren de lezing te geven, lei­dend tot bescha­di­ging van mijn vriend­schap met Gene. 

Ik leg­de het dilem­ma voor aan Gene, die zoals gewoon­lijk een alter­na­tie­ve oplos­sing bood. 

‘Don, ik zal wel iemand voor je inhu­ren om je bad­ka­mer schoon te maken.’ 

Ik leg­de Gene – nog­maals – uit dat alle schoon­ma­kers fou­ten maak­ten, wel­licht met uit­zon­de­ring van de Hon­gaar­se vrouw met de kor­te rok. Mevrouw Kor­te Rok, die Gene’s schoon­maak­ster was geweest, was ver­trok­ken na een of ande­re dis­cus­sie met Gene en Claudia. 

‘Ik zal je Eva’s mobie­le num­mer geven. Als je mij maar niet noemt.’ 

‘Wat als ze ernaar vraagt? Hoe kan ik ant­woor­den zon­der jou te noemen?’ 

‘Zeg gewoon dat je haar belt omdat zij de eni­ge schoon­maak­ster is die goed werk levert. En als ze over mij begint, zeg je niets.’ 

Dit was een uit­ste­ken­de uit­komst, en een goed voor­beeld van Gene’s ver­mo­gen om soci­a­le pro­ble­men op te los­sen. Eva zou het fijn vin­den om erken­ning te krij­gen voor haar bekwaam­heid als schoon­maak­ster en zou mis­schien zelfs geschikt zijn om per­ma­nent deze rol te ver­vul­len, waar­door er gemid­deld 316 minu­ten per week vrij zou­den komen in mijn rooster. 

Gene’s pro­bleem met de lezing was ont­staan door­dat hij de kans kreeg seks te heb­ben met een Chi­l­een­se aca­de­mi­cus die een con­gres bij­woon­de in Mel­bour­ne. Gene heeft een pro­ject waar­bij hij seks pro­beert te heb­ben met vrou­wen van zo veel moge­lijk ver­schil­len­de nati­o­na­li­tei­ten. Als pro­fes­sor in de psy­cho­lo­gie is hij erg geïn­te­res­seerd in men­se­lij­ke sek­su­e­le aan­trek­kings­kracht, wat vol­gens hem gro­ten­deels gene­tisch is bepaald. 

Deze over­tui­ging komt over­een met Gene’s ach­ter­grond als gene­ti­cus. Ach­ten­zes­tig dagen nadat Gene me had aan­ge­no­men als post­doc­to­ra­le onder­zoe­ker werd hij gepro­mo­veerd tot hoofd van de afde­ling Psy­cho­lo­gie, een zeer con­tro­ver­si­ë­le benoe­ming die bedoeld was om de uni­ver­si­teit te pro­fi­le­ren als kop­lo­per in de evo­lu­ti­o­nai­re psy­cho­lo­gie en om meer publi­ci­teit te genereren. 

In de peri­o­de dat we alle­bei op de afde­ling Gene­ti­ca werk­ten, voer­den we vele inte­res­san­te dis­cus­sies, die we voort­zet­ten nadat hij zijn nieu­we aan­stel­ling had gekre­gen. Dat was al reden genoeg om tevre­den te zijn met ons con­tact, maar Gene nodig­de me even­eens uit om bij hem thuis te komen eten en voer­de ook ande­re vriend­schaps­ri­tu­e­len uit, wat leid­de tot soci­a­le inter­ac­tie tus­sen ons. Zijn vrouw Clau­dia, die kli­nisch psy­cho­loog is, is nu ook een vrien­din van me. Waar­mee het totaal op twee komt. 

Gene en Clau­dia heb­ben me een tijd­je gepro­beerd te hel­pen met het Echt­ge­no­te Pro­bleem. Helaas was hun aan­pak geba­seerd op het tra­di­ti­o­ne­le dating­mo­del, dat ik al eer­der had afge­schre­ven omdat de kans op suc­ces niet opwoog tegen de inspan­nin­gen en de nega­tie­ve erva­rin­gen. Ik ben negen­en­der­tig, lang van pos­tuur, in goe­de con­di­tie en intel­li­gent, met een rela­tief hoge sta­tus en een boven­mo­daal inko­men als uni­ver­si­tair hoofd­do­cent. Logisch gezien zou ik aan­trek­ke­lijk moe­ten zijn voor een breed sca­la aan vrou­wen. In het die­ren­rijk zou ik me suc­ces­vol kun­nen voortplanten. 

Er is ech­ter iets aan mij wat vrou­wen onaan­trek­ke­lijk vin­den. Ik heb het altijd moei­lijk gevon­den om vrien­den te maken en het lijkt erop dat de tekort­ko­min­gen die dit pro­bleem ver­oor­za­ken ook invloed heb­ben op mijn pogin­gen een lief­des­re­la­tie te krij­gen. Het Abri­ko­ze­nijs Fias­co is een goed voor­beeld hiervan. 

Clau­dia had me voor­ge­steld aan een van haar vele vrien­din­nen. Eli­za­beth was een zeer intel­li­gen­te com­pu­ter­we­ten­schap­per, met een opti­sche afwij­king die werd gecor­ri­geerd door een bril. Ik noem de bril omdat Clau­dia me een foto liet zien en vroeg of ik dat niet erg vond. Wat een onge­loof­lij­ke vraag! Zeker van een psy­cho­loog! Ik zocht iemand die een intel­lec­tu­e­le sti­mu­lans zou bie­den, iemand om acti­vi­tei­ten mee te onder­ne­men en om me wel­licht zelfs mee voort te plan­ten. Maar bij het eva­lu­e­ren van Eli­za­be­ths geschikt­heid als poten­ti­ë­le part­ner was Claudia’s eer­ste zorg mijn reac­tie op Eli­za­be­ths keu­ze voor een bril­mon­tuur, dat ze waar­schijn­lijk niet eens zelf had uit­ge­ko­zen maar op advies van een opti­cien. Dit is de wereld waar­in ik moet leven. Toen ver­tel­de Clau­dia me dat Eli­za­beth erg stel­lig was in haar over­tui­gin­gen. Ze zei het als­of het een pro­bleem was. 

‘Zijn haar over­tui­gin­gen onder­bouwd door bewijzen?’ 

‘Ik denk het wel,’ zei Claudia. 

Per­fect. Het leek wel of ze mij omschreef. 

We spra­ken af bij een Thais res­tau­rant. Res­tau­rants zijn een mij­nen­veld voor soci­aal onbe­kwa­men, dus ik was ner­veus, zoals altijd in der­ge­lij­ke situ­a­ties. Maar we gin­gen goed van start aan­ge­zien we alle­bei pre­cies om 19.00 uur aan­kwa­men, zoals afge­spro­ken. Slech­te afstem­ming is een enor­me tijdverspilling. 

We over­leef­den de maal­tijd zon­der dat ze me bekri­ti­seer­de om even­tu­e­le soci­a­le blun­ders. Het is las­tig om een gesprek te voe­ren ter­wijl je je afvraagt of je wel naar het juis­te lichaams­deel van de ander kijkt. Ik richt­te me maar op haar bebril­de ogen, op aan­ra­den van Gene. Dit leid­de tot eni­ge onnauw­keu­rig­heid in het eet­pro­ces, maar dat leek ze niet te mer­ken. Inte­gen­deel, we had­den een zeer pro­duc­tief gesprek over simu­la­tie­al­go­rit­mes. Ze was erg inte­res­sant! Ik zag al moge­lijk­he­den tot een vas­te relatie. 

Toen de ser­veer­ster de des­sert­kaart bracht, zei Eli­za­beth: ‘Ik houd niet van Azi­a­ti­sche desserts.’ 

Dit was vrij­wel zeker een onge­gron­de gene­ra­li­sa­tie, geba­seerd op beperk­te erva­ring. Mis­schien dat ik dit als waar­schu­wing had moe­ten opvat­ten. Maar het gaf me de gele­gen­heid een cre­a­tief voor­stel te doen. 

‘We kun­nen een ijs­je halen aan de over­kant van de straat.’ 

‘Goed idee. Als ze maar abri­koos hebben.’ 

Ik oor­deel­de dat ik goe­de vor­de­rin­gen maak­te, en ik ver­wacht­te niet dat haar voor­keur voor abri­koos een pro­bleem zou vor­men. Ik had het mis. De ijs­sa­lon had een gro­te selec­tie sma­ken, maar ze waren door hun voor­raad abri­ko­ze­nijs heen. Ik bestel­de een hoorn met een bol­le­tje cho­co­la­de-rode peper en een bol­le­tje drop voor mezelf en vroeg Eli­za­beth wat voor smaak ze dan prefereerde. 

‘Als ze geen abri­koos heb­ben, hoef ik niets.’ 

Ik kon het niet gelo­ven. Al het ijs smaakt in fei­te het­zelf­de, omdat de kou de smaak­pa­pil­len ver­dooft. Dat geldt hele­maal voor fruit­soor­ten. Ik stel­de man­go voor. 

‘Nee, bedankt, ik hoef niet.’ 

Ik leg­de haar vrij gede­tail­leerd uit hoe dat ver­do­ven van de smaak­pa­pil­len pre­cies werkt. Ik voor­spel­de dat ze het ver­schil niet zou kun­nen proe­ven tus­sen een bol­le­tje man­go en een bol­le­tje per­zik. Wat ook bete­ken­de dat bei­de een equi­va­lent waren voor abrikoos. 

‘Ze sma­ken vol­ko­men anders,’ zei ze. ‘Dat jij man­go niet van per­zik kunt onder­schei­den, is jouw probleem.’ 

Nu had­den we een objec­tief menings­ver­schil dat met een sim­pel expe­ri­ment kon wor­den opge­lost. Ik bestel­de van bei­de sma­ken het klein­ste ijs­je. Maar tegen de tijd dat de per­soon ach­ter de toon­bank ze had bereid en ik me omdraai­de om Eli­za­beth te vra­gen haar ogen dicht te doen voor het expe­ri­ment, was ze ver­dwe­nen. Ja ja, over­tui­gin­gen onder­bouwd door bewij­zen. En dat voor een computer-‘wetenschapper’.

Nader­hand zei Clau­dia dat ik het expe­ri­ment had moe­ten sta­ken voor­dat Eli­za­beth was weg­ge­lo­pen. Dat begreep ik. Maar wan­neer dan pre­cies? Waar was het sig­naal? Dat soort sub­ti­li­tei­ten ont­gaat mij. Maar het ont­gaat mij ook waar­om een ver­hoogd ver­mo­gen tot het onder­schei­den van ver­schil­len­de ijs­sma­ken een voor­waar­de zou zijn bij de part­ner­keu­ze. Het lijkt me rede­lijk om aan te nemen dat som­mi­ge vrou­wen dit niet als eis stel­len. Helaas is het pro­ces om deze vrou­wen te vin­den hope­loos inef­fi­ci­ënt. Het Abri­ko­ze­nijs Fias­co had me een hele avond van mijn leven gekost, wat alleen werd gecom­pen­seerd door de infor­ma­tie­ve dis­cus­sie over simulatiealgoritmes.

Shopping Basket